Verbintenissenrecht
De resultaten van juni 2026
Waardering ChatGPT
Waardering Claude
Waardering Deepseek
Waardering Gemini
Waardering Mistral
Waardering Perplexity
Waardering Qwen
Casus
Is het overeenkomen van een opzegtermijn, conform het Nederlandse verbintenissenrecht, in een overeenkomst tot kinderopvang met een consument mogelijk? Op grond waarvan is dit eventueel mogelijk? Het antwoord is bedoeld voor een jurist.
![]()
Het antwoord van ChatGPT 5
Ja, het overeenkomen van een opzegtermijn in een overeenkomst tot kinderopvang met een consument is in beginsel mogelijk, maar de geldigheid daarvan wordt begrensd door het algemene verbintenissenrecht, het consumentenrecht en de specifieke regelgeving voor de kinderopvang.
Contractsvrijheid als uitgangspunt
Op grond van het beginsel van contractsvrijheid (art. 6:248 lid 1 BW) kunnen partijen in beginsel zelf de inhoud van hun overeenkomst bepalen, waaronder de wijze van beëindiging en de lengte van een opzegtermijn. Voor een overeenkomst van kinderopvang, die doorgaans kwalificeert als een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd, is het daarom in beginsel toegestaan een contractuele opzegtermijn overeen te komen.
De Hoge Raad heeft in zijn jurisprudentie inzake duurovereenkomsten (onder meer HR 28 oktober 2011, ECLI:NL:HR:2011:BQ9854, De Ronde Venen/Stedin) aanvaard dat overeenkomsten voor onbepaalde tijd in beginsel opzegbaar zijn en dat partijen contractueel voorwaarden aan die opzegging kunnen verbinden, waaronder een opzegtermijn.
Consumentenrechtelijke begrenzing
Omdat een ouder die kinderopvang afneemt in de regel handelt als consument in de zin van art. 6:230g lid 1 BW, zijn de bepalingen inzake algemene voorwaarden van toepassing.
Indien de opzegtermijn is opgenomen in algemene voorwaarden, wordt deze getoetst aan:
- art. 6:233 aanhef en onder a BW (onredelijk bezwarend beding);
- art. 6:236 BW (zwarte lijst);
- art. 6:237 BW (grijze lijst).
Een beding dat de consument gedurende een onredelijk lange periode aan de overeenkomst bindt of een buitensporig lange opzegtermijn voorschrijft, kan vernietigbaar zijn wegens onredelijk bezwarend karakter.
Met name art. 6:237 onder l BW is relevant. Deze bepaling plaatst op de grijze lijst bedingen die de consument aan een overeenkomst binden zonder hem een redelijke bevoegdheid tot beëindiging te geven. Hoewel de bepaling niet rechtstreeks een maximale opzegtermijn voorschrijft, vormt zij wel een belangrijke toetsingsnorm.
Specifieke regelgeving voor kinderopvang
Voor de kinderopvangsector is voorts van groot belang dat veel aanbieders de door Brancheorganisatie Kinderopvang en BOinK opgestelde Algemene Voorwaarden Kinderopvang hanteren.
In die algemene voorwaarden is doorgaans bepaald dat de consument de overeenkomst kan opzeggen met een opzegtermijn van één maand. Deze termijn wordt in de sector als redelijk beschouwd en is mede tot stand gekomen in overleg met consumentenorganisaties.
Daarnaast heeft de Geschillencommissie Kinderopvang in haar rechtspraak herhaaldelijk geoordeeld dat een opzegtermijn van één maand in beginsel redelijk is, gelet op de bedrijfsvoering van kinderopvangorganisaties en het belang van een zekere personeels- en capaciteitsplanning.
Redelijkheid en billijkheid
Zelfs indien een opzegtermijn contractueel geldig is overeengekomen, kan toepassing daarvan onder omstandigheden worden beperkt door:
- art. 6:248 lid 2 BW (derogerende werking van de redelijkheid en billijkheid);
- art. 6:258 BW (onvoorziene omstandigheden).
Te denken valt aan situaties waarin:
- het kind overlijdt;
- het gezin onverwacht emigreert;
- sprake is van een acute medische noodsituatie;
- de kinderopvang de overeenkomst zelf niet langer behoorlijk kan uitvoeren.
In dergelijke gevallen kan onverkorte toepassing van de opzegtermijn naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn.
Conclusie
Het overeenkomen van een opzegtermijn in een overeenkomst tot kinderopvang met een consument is naar Nederlands verbintenissenrecht toegestaan op grond van de contractsvrijheid en de mogelijkheid voor partijen om de beëindiging van een duurovereenkomst contractueel te regelen (art. 6:248 lid 1 BW en de jurisprudentie over duurovereenkomsten).
De geldigheid van een dergelijke opzegtermijn wordt echter begrensd door:
- de toetsing van algemene voorwaarden aan art. 6:233 BW;
- de zwarte en grijze lijst van art. 6:236 en 6:237 BW;
- de redelijkheid en billijkheid van art. 6:248 lid 2 BW;
- eventuele onvoorziene omstandigheden ex art. 6:258 BW.
Een opzegtermijn van één maand, zoals gebruikelijk in de kinderopvangbranche en neergelegd in de Algemene Voorwaarden Kinderopvang, wordt in de regel als rechtens aanvaardbaar en niet onredelijk bezwarend beschouwd. Een aanzienlijk langere opzegtermijn zal daarentegen kritisch moeten worden getoetst aan het consumentenrecht en kan onder omstandigheden vernietigbaar zijn.
Het antwoord van Claude
Ja, dit is mogelijk, maar binnen grenzen die specifiek zijn afgebakend door de Hoge Raad. Hieronder de opbouw.
Kwalificatie van de overeenkomst
De Hoge Raad heeft in antwoord op prejudiciële vragen geoordeeld dat een overeenkomst tot bedrijfsmatige kinderopvang kwalificeert als een overeenkomst van opdracht (art. 7:400 BW) (HR 10 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:198). Dat is het vertrekpunt: niet een bijzondere, wettelijk specifiek genormeerde contractsvorm, maar de generieke opdrachtregeling van titel 7.7 BW, met de daarbij horende dwingendrechtelijke bescherming voor de consument-opdrachtgever (art. 7:413 lid 2 BW verklaart een aantal opdrachtbepalingen van dwingend recht indien de opdrachtgever een natuurlijk persoon is die niet handelt in de uitoefening van beroep of bedrijf).
Uitgangspunt: opzegbaarheid “te allen tijde”
Art. 7:408 lid 1 BW bepaalt dat de opdrachtgever de overeenkomst van opdracht te allen tijde kan opzeggen. Dit is regelend recht dat bij overeenkomst kan worden aangevuld of beperkt — dus in beginsel kunnen partijen een opzegtermijn overeenkomen. Bevestiging hiervan is ook terug te vinden in de literatuur: een opzegtermijn bij consumenten is op zichzelf wel mogelijk, en artikel 6:236 sub j BW bevestigt dat impliciet, aangezien dat artikel een opzegtermijn juist normeert in plaats van uitsluit.
De begrenzing: maximaal één maand
De kern van het antwoord: art. 7:408, 7:411 en 7:413 BW staan er niet aan in de weg dat de consument-opdrachtgever een opzegtermijn van maximaal een maand in acht moet nemen om de overeenkomst voortijdig te beëindigen; tijdens die termijn blijft de overeengekomen vergoeding verschuldigd en blijft het recht op kinderopvang behouden (HR 10 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:198). Wordt binnen een maand vóór de beoogde aanvangsdatum geannuleerd, dan geldt die annulering praktisch als een opzegging tegen de aanvangsdatum; bij annulering ten minste een maand vóór aanvang mag de kinderopvangorganisatie alleen kosten in rekening brengen die reeds zijn gemaakt ter uitvoering van de opdracht.
Een beding in algemene voorwaarden dat ten nadele van de consument-opdrachtgever afwijkt van art. 7:408 en 7:411 BW, wordt aangemerkt als onredelijk bezwarend in de zin van art. 6:233 BW en daarmee als oneerlijk in de zin van de Richtlijn oneerlijke bedingen (93/13/EEG); de rechter moet zo’n beding, zo nodig ambtshalve, buiten toepassing laten en mag de overeenkomst niet aanvullen met een ander (bijvoorbeeld wél toelaatbaar) beding.
Deze uitkomst sluit aan bij de al langer bestaande vaste lijn van de Geschillencommissie Kinderopvang: indien de ondernemer een opzegtermijn van langer dan een maand hanteert, handelt hij in beginsel in strijd met art. 6:236 en/of 6:237 BW, met als gevolg dat de opzegregeling niet geldig is — behoudens de situatie waarin de ondernemer voor het aanhouden van die langere termijn goede gronden aanvoert. In de praktijk worden dergelijke “goede gronden” (bedrijfscontinuïteit, personeelsplanning, kwaliteitsborging) door de Geschillencommissie doorgaans niet aanvaard, omdat dit als algemeen ondernemersrisico wordt gekwalificeerd.
Verhouding tot de zwarte/grijze lijst (art. 6:236/6:237 BW)
Naast de opdrachtregeling loopt een zelfstandig toetsingsspoor via de algemene-voorwaardenregeling:
- Art. 6:233 sub a BW: een beding is vernietigbaar indien het, gelet op aard en inhoud van de overeenkomst, wederzijds kenbare belangen en overige omstandigheden, onredelijk bezwarend is voor de consument.
- De grijze lijst bevat een specifieke bepaling die een vermoeden van onredelijke bezwarendheid vestigt voor een beding dat de wederpartij aan een opzegtermijn bindt die langer is dan een maand — dit vermoeden is weerlegbaar, maar de bewijslast ligt bij de gebruiker (de kinderopvangorganisatie).
- Deze grijze-lijstbepaling werkt dus cumulatief met de opdrachtregeling van titel 7.7: zowel via art. 7:408/7:411/7:413 BW als via art. 6:237 BW komt men uit op een maximum van één maand.
Praktisch resultaat voor de contractspraktijk
Een opzegtermijn van maximaal één maand overeenkomen is toegestaan en gebruikelijk (dit is ook wat de sectorbrede Algemene Voorwaarden Kinderopvang van de brancheorganisatie voorschrijven: opzegging met inachtneming van een maand, ingaand op de dag van ontvangst van de opzegverklaring).
Een langere termijn (in de gepubliceerde tuchtzaken kwamen termijnen van twee maanden en koppeling aan “opzegging enkel per de eerste van de maand” voor) is in beginsel ongeldig, tenzij de aanbieder concrete, bijzondere (niet-algemene) omstandigheden aanvoert die de afwijking rechtvaardigen — een drempel die in de rechtspraak van de Geschillencommissie tot dusver zelden wordt gehaald.
Bedingen die de opzegmogelijkheid beperken tot een vaste kalenderdatum (bijv. “uitsluitend tegen de eerste van de maand”) zijn eveneens kwetsbaar, omdat zij feitelijk tot een langere termijn dan een maand kunnen leiden.
Omdat het gaat om (destijds) prejudiciële beantwoording door de Hoge Raad, geldt dit oordeel als bindende rechtseenheid voor de lagere rechtspraak en de Geschillencommissie Kinderopvang.
Kernbronnen
- Art. 7:400, 7:408, 7:411, 7:413 BW (opdracht; dwingend recht bij consument-opdrachtgever)
- Art. 6:233, 6:236, 6:237 BW (oneerlijke bedingen; grijze lijst opzegtermijn > 1 maand)
- Richtlijn 93/13/EEG (oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten)
- HR 10 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:198 (prejudiciële beslissing: kwalificatie als opdracht; opzegtermijn consument-opdrachtgever maximaal één maand)
- Vaste lijn Geschillencommissie Kinderopvang, o.a. uitspraken over opzegtermijnen van twee maanden die zonder bijzondere rechtvaardiging ongeldig worden geacht
Wil je dat ik hier een modelbeding (opzegclausule) bij opstel dat aan deze normen voldoet, of ben je specifiek geïnteresseerd in de positie van de aanbieder als deze wél bijzondere omstandigheden wil aanvoeren voor een langere termijn?
Het antwoord van Deepseek
Ja, het is mogelijk om een opzegtermijn overeen te komen in een overeenkomst tot kinderopvang met een consument, maar deze mogelijkheid wordt ingrijpend begrensd door dwingend consumentenrecht en de specifieke kwalificatie van de overeenkomst.
Grondslag en juridisch kader
De mogelijkheid vindt zijn basis in de contractsvrijheid (art. 6:213 BW). Echter, een kinderopvangovereenkomst met een consument wordt gekwalificeerd als een overeenkomst van opdracht als bedoeld in art. 7:400 BW . Dit brengt dwingendrechtelijke bepalingen met zich mee, met name de artikelen 7:408 en 7:413 BW, die niet ten nadele van een niet-professionele opdrachtgever (de consument) kunnen worden uitgelegd. Deze kwalificatie en de daaraan verbonden consequenties zijn bevestigd in de prejudiciële beslissing van de Hoge Raad van 10 februari 2023 (ECLI:NL:HR:2023:198) .
Grondslagen voor de (beperkte) mogelijkheid
De centrale vraag is of een bedongen opzegtermijn verenigbaar is met de bepaling van art. 7:408 BW, dat de opdrachtgever het recht geeft de overeenkomst te allen tijde op te zeggen.
- Toelaatbaarheid van een korte opzegtermijn: Een opzegtermijn van maximaal één maand is in beginsel toelaatbaar. Zowel de Hoge Raad als de Geschillencommissie Kinderopvang oordelen dat een dergelijke termijn niet onredelijk bezwarend is en verenigbaar is met art. 7:408 BW . De ratio is dat de opvangorganisatie zich beschikbaar heeft gehouden, kosten heeft gemaakt en de plek niet onmiddellijk kan invullen, terwijl de consument gedurende de termijn recht op opvang behoudt .
- Dwingendrechtelijke grens: De artikelen 7:408 en 7:413 BW staan er niet aan in de weg dat een opzegtermijn wordt overeengekomen, maar deze mag in beginsel niet langer zijn dan één maand . Langere termijnen worden als een ontoelaatbare afwijking ten nadele van de consument beschouwd en kunnen op grond van art. 7:413 lid 2 BW worden vernietigd.
- Verbod op feitelijke verlenging: Cruciaal is dat een beding dat voorschrijft tegen welke dag moet worden opgezegd (bijv. “per de eerste van de maand” of “tegen het einde van de kalendermaand”) niet is toegestaan . De Hoge Raad heeft geoordeeld dat een dergelijke bepaling een toegestane opzegtermijn van een maand feitelijk verlengt tot langer dan een maand, wat wel onredelijk bezwarend is .
- Toetsing aan algemene voorwaarden: Indien de opzegtermijn in algemene voorwaarden is opgenomen, is deze onderworpen aan de toetsing van art. 6:233 onder a BW juncto de zwarte en grijze lijsten van art. 6:236 en 6:237 BW . Een beding dat afwijkt van de wettelijke regeling of de consument onevenredig benadeelt, kan vernietigbaar zijn.
Relevante rechtspraak
Hoge Raad 10 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:198: De kernarrest. Bevestigt de kwalificatie als overeenkomst van opdracht en stelt dat een opzegtermijn van een maand is toegestaan, maar een beding dat voorschrijft tegen welke dag moet worden opgezegd, niet .
Rechtbank Midden-Nederland 7 februari 2024, ECLI:NL:RBMNE:2024:586: Past het arrest toe. Een combinatie van een opzegtermijn van een maand met de toevoeging “voor de eerste van de maand” wordt, vanwege de onduidelijkheid en de feitelijke verlenging, in onderlinge samenhang als onredelijk bezwarend beoordeeld en vernietigd .
Geschillencommissie Kinderopvang 20 september 2024 (428649/480888): Bevestigt dat een beding dat voorschrijft dat alleen tegen het eind van een kalendermaand kan worden opgezegd, in strijd is met de wet en de opzegtermijn feitelijk verlengt .
Conclusie
Het overeenkomen van een opzegtermijn is mogelijk, maar deze is strikt gemaximeerd tot een termijn van ten hoogste één maand. Elk beding dat deze termijn feitelijk verlengt, bijvoorbeeld door een vaste opzegdatum voor te schrijven, is ontoelaatbaar en kan op grond van dwingend recht of de regels omtrent oneerlijke bedingen worden vernietigd.
![]()
Het antwoord van Gemini
Ja, het overeenkomen van een opzegtermijn in een overeenkomst tot kinderopvang met een consument is juridisch mogelijk en rechtsgeldig, mits deze termijn in beginsel maximaal één maand bedraagt en er geen sprake is van vaste opzegmomenten.
Dit is een klassiek snijvlak tussen het algemene overeenkomstenrecht, het specifieke opdrachtrecht en het dwingende consumentenrecht. De juridische grondslag en de inkadering hiervan zijn als volgt opgebouwd:
Kwalificatie en het uitgangspunt van Art. 7:408 BW
Een overeenkomst tot kinderopvang kwalificeert juridisch als een overeenkomst van opdracht in de zin van art. 7:400 BW.
- De hoofdregel: Artikel 7:408 lid 1 BW bepaalt dat de opdrachtgever (de consument/ouder) de overeenkomst te allen tijde kan opzeggen.
- Dwingend recht: Artikel 7:413 lid 1 BW bepaalt dat van deze tussentijdse opzeggingsbevoegdheid niet ten nadele van een consument-opdrachtgever kan worden afgeweken.
Lange tijd bestond in de lagere rechtspraak en literatuur discussie of een contractuele opzegtermijn een ontoelaatbare inbreuk (en dus een wezenlijke beperking) vormde op dit dwingendrechtelijke recht om ’te allen tijde’ op te zeggen.
De jurisprudentiële grondslag: HR 10 februari 2023
De Hoge Raad heeft hier uitsluitsel over gegeven in zijn richtinggevende arrest (ECLI:NL:HR:2023:198).
De Hoge Raad oordeelde dat art. 7:408 lid 1 BW en art. 7:413 lid 1 BW er niet aan in de weg staan dat partijen een opzegtermijn overeenkomen. De ratio hiervoor is tweeledig:
- Exploitatie- en planningzekerheid: Een kinderopvangcentrum moet kunnen voldoen aan strikte wettelijke eisen (zoals de beroepskracht-kindratio) en heeft tijd nodig om een vrijgekomen plek opnieuw in te vullen.
- Loon over de opzegtermijn: Gedurende deze redelijke opzegtermijn behoudt de opdrachtnemer op grond van art. 7:411 lid 1 BW recht op loon (de contractuele vergoeding), ook als de consument ervoor kiest het kind feitelijk niet meer te brengen.
Consumentenrechtelijke begrenzing (Reflexwerking & Grijze Lijst)
Hoewel een opzegtermijn dus dogmatisch is toegestaan, wordt de omvang ervan strikt begrensd door de open normen van de consumentenbescherming (de algemene voorwaarden-toetsing ex art. 6:233 sub a BW).
- De grens van één maand: De Hoge Raad heeft geabstraheerd van de wettelijke regeling omtrent de ‘Wet van Dam’ (art. 6:236 sub r BW, die primair ziet op stilzwijgende verlengingen) en geoordeeld dat een opzegtermijn van maximaal één maand voor een initiële duurovereenkomst in de kinderopvang in beginsel niet als onredelijk bezwarend wordt aangemerkt. Een langere termijn (bijvoorbeeld twee of drie maanden) stuit in de regel af op de tuchthak van art. 6:233 sub a BW en wordt door de Geschillencommissie Kinderopvang steevast vernietigd.
- Geen vaste opzegmomenten: De opzegging moet op ieder gewenst moment kunnen plaatsvinden (dus flexibel gedurende de maand, bijvoorbeeld opzeggen op 12 maart betekent einde contract op 12 april). Een beding dat voorschrijft dat er alleen tegen het einde van de kalendermaand of kwartaal kan worden opgezegd, kwalificeert als een onredelijk bezwarend opzegmoment en is vernietigbaar (vgl. art. 6:236 sub r BW analoog).
Conclusie voor de praktijk: Een opzegtermijn is volledig toegestaan en afdwingbaar, mits deze is beperkt tot maximaal één maand en er tegen iedere dag van de maand kan worden opgezegd. Dit sluit tevens aan bij de geldende Algemene Voorwaarden voor Kinderopvang van de Brancheorganisatie Kinderopvang en BOinK.
Het antwoord van Mistral
Ja, het overeenkomen van een opzegtermijn in een overeenkomst tot kinderopvang met een consument is mogelijk, mits deze termijn voldoet aan de dwingendrechtelijke kaders van het Nederlandse verbintenissenrecht en consumentenbescherming.
Juridische kwalificatie: kinderopvang als opdrachtovereenkomst
De Hoge Raad heeft in zijn prejudiciële arrest van 10 februari 2023 (ECLI:NL:HR:2023:198) uitdrukkelijk bevestigd dat een overeenkomst tot bedrijfsmatige kinderopvang kwalificeert als een opdrachtovereenkomst in de zin van Art. 7:400 BW e.v.. Dit betekent dat de algemene regels voor opdrachtovereenkomsten (Art. 7:408–7:413 BW) van toepassing zijn, tenzij partijen anders overeenkomen.
Mogelijkheid van een opzegtermijn
📌 Grondslag in de wet
Art. 7:408 BW: De opdrachtgever (consument) kan de opdracht te allen tijde opzeggen, tenzij partijen een opzegtermijn zijn overeengekomen.
Art. 7:411 BW: Bij opzegging door de opdrachtgever is deze verplicht tot vergoeding van de door de opdrachtnemer (kinderopvang) gemaakte kosten en het gemiste voordeel, voor zover deze redelijk zijn.
Art. 7:413 BW: De opdrachtnemer kan de opdracht alleen opzeggen met inachtneming van een redelijke termijn, tenzij er een dringende reden is.
→ Conclusie: De wet staat niet in de weg aan een opzegtermijn van maximaal één maand voor de consument-opdrachtgever (HR 10 februari 2023). Tijdens deze termijn blijft de consument de overeengekomen vergoeding verschuldigd.
⚖️ Jurisprudentie
De Hoge Raad heeft bevestigd dat Art. 7:408, 7:411 en 7:413 BW er niet aan in de weg staan dat de consument een opzegtermijn van maximaal één maand in acht moet nemen.
Geschillencommissie Kinderopvang (2024): Een beding dat de toegestane opzegtermijn in feite verlengt (bijv. opzegging alleen tegen het einde van de kalendermaand), is niet toegestaan en in strijd met de wet (bindend advies 428649/480888).
Klachtenloket Kinderopvang (2024): Een opzegtermijn die langer is dan één maand (bijv. 2 maanden) is niet geldig (bindend advies 257257/365758).
Consumentenbescherming: dwingendrechtelijke grenzen
De opzegtermijn moet voldoen aan de consumentenrechtelijke normen uit Boek 6 BW (algemene voorwaarden) en de Richtlijn oneerlijke bedingen (93/13/EEG). Belangrijke bepalingen:
| Bepaling | Inhoud | Relevantie voor opzegtermijn |
| Art. 6:2 BW | Redelijkheid en billijkheid | De opzegtermijn mag niet onredelijk bezwarend zijn. |
| Art. 6:233 BW | Onredelijk bezwarende bedingen (grijze/zwarte lijst) | Een beding dat ten nadele van de consument afwijkt van Art. 7:408/7:411 BW is onredelijk bezwarend. |
| Art. 6:236 BW | Zwartelijst: absolute verboden bedingen | Een beding dat de consument het recht ontneemt om de overeenkomst op te zeggen, is nietig. |
| Richtlijn 93/13/EEG | Oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten | Een opzegtermijn die onevenredig nadeel toebrengt aan de consument, is niet bindend. |
→ Praktijk: Een opzegtermijn van langer dan één maand of een beding dat de opzegging alleen toestaat tegen het einde van de maand, wordt in de praktijk buiten toepassing gelaten door rechters en geschillencommissies.
Voorwaarden voor een geldige opzegtermijn
Een opzegtermijn in een kinderopvangovereenkomst met een consument is geldig, mits:
Maximaal één maand: De termijn mag niet langer zijn dan één maand (HR 2023).
Redelijkheid: De termijn moet in verhouding staan tot de belangen van beide partijen (bijv. beschikbaarheid van opvangplekken, personeelsplanning).
Geen onredelijk bezwarend beding: De termijn mag niet afwijken van Art. 7:408/7:411 BW ten nadele van de consument (Art. 6:233 BW).
Duidelijkheid: De termijn moet helder en transparant in de overeenkomst of algemene voorwaarden zijn opgenomen (Art. 6:234 BW).
Geen verlenging in feite: Een beding dat de opzegtermijn indirect verlengt (bijv. alleen opzeggen tegen het einde van de maand) is nietig.
Samenvatting: Juridische basis
| Vraag | Antwoord | Wettelijke grondslag |
| Is een opzegtermijn mogelijk? | Ja, mits maximaal één maand. | Art. 7:408 BW, HR 10 februari 2023 (ECLI:NL:HR:2023:198) |
| Welke termijn is toegestaan? | Maximaal één maand voor de consument. | HR 2023, Geschillencommissie (2024), Klachtenloket Kinderopvang (2024) |
| Mag de termijn verlengd worden? | Nee, bedingen die de termijn verlengen zijn nietig. | Art. 6:233 BW (grijze lijst), Art. 6:236 BW (zwarte lijst), Richtlijn 93/13/EEG |
| Vergoeding tijdens opzegtermijn? | Ja, de consument blijft de overeengekomen vergoeding verschuldigd. | Art. 7:411 BW |
| Opzegging door opdrachtnemer? | Alleen met redelijke termijn, tenzij dringende reden. | Art. 7:413 BW |
Conclusie voor de jurist
Het overeenkomen van een opzegtermijn in een kinderopvangovereenkomst met een consument is mogelijk, maar alleen onder strikte voorwaarden:
- De termijn mag maximaal één maand bedragen (HR 10 februari 2023).
- De termijn moet redelijk zijn en niet onredelijk bezwarend voor de consument (Art. 6:2 BW, 6:233 BW).
- Bedingen die de termijn verlengen (bijv. opzegging alleen tegen het einde van de maand) zijn nietig (Geschillencommissie, Klachtenloket Kinderopvang).
- De wettelijke basis ligt in Art. 7:408–7:413 BW (opdrachtovereenkomst) en de consumentenbescherming (Art. 6:233 BW, Richtlijn 93/13/EEG).
→ Praktijk: Een opzegtermijn van één maand is geldig, mits deze duidelijk, redelijk en niet onredelijk bezwarend is. Langere termijnen of bedingen die de opzegging bemoeilijken, zullen door rechters buiten toepassing worden gelaten.
Het antwoord van Perplexity
Ja, dat is in beginsel mogelijk, maar bij een overeenkomst tot kinderopvang met een consument is de contractuele opzegtermijn in de kern gemaximeerd op één maand. Een beding dat een langere termijn of een afwijkende opzeggingsdag voorschrijft, loopt in beginsel aan tegen dwingend recht en kan bovendien als oneerlijk beding buiten toepassing worden gelaten.[jpr]
Juridische kwalificatie
De Hoge Raad kwalificeert de overeenkomst tot kinderopvang als een overeenkomst van opdracht in de zin van art. 7:400 BW. Daaruit volgt dat de opdrachtgever in beginsel te allen tijde kan opzeggen op grond van art. 7:408 BW, maar bij consumenten kan van die opzeggingsbevoegdheid niet ten nadele van de consument worden afgeweken.[hafkamp]
Grondslag voor een opzegtermijn
Een opzegtermijn kan wel worden overeengekomen als concretisering van de opzeggingsregeling, maar slechts binnen de wettelijke grenzen. Voor kinderopvang betekent dit in de praktijk dat een termijn van maximaal één maand aanvaardbaar is, en dat de opzegging niet tot een vaste dag van de maand mag worden beperkt als dat de effectieve termijn verlengt.[boink]
Dwingend recht en oneerlijk beding
De beperking volgt uit het verbintenissenrechtelijke stelsel van opdracht, in samenhang met de consumentenbescherming van Richtlijn 93/13/EEG en de implementatie daarvan in het BW. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat een beding dat een consument-ouder bindt aan een langere of beperkende opzegregeling oneerlijk kan zijn, zodat de rechter dat beding ambtshalve buiten toepassing moet laten.[jpr]
Gevolgen voor de praktijk
Een kinderopvangorganisatie kan dus niet met succes een opzegtermijn van bijvoorbeeld twee maanden afdwingen tegen een consument-ouder. Wel kan zij in beginsel een maandtermijn hanteren, en bij opzegging vóór aanvang van de opvang kan onder omstandigheden een vergoeding voor de reeds gemaakte kosten verschuldigd zijn.[rechtswinkel]
Kort juridisch antwoord
Voor een jurist is de kern: ja, een opzegtermijn is mogelijk, maar alleen voor zover die verenigbaar is met art. 7:400, 7:408 en de consumentenbeschermende correctie daarop; bij kinderopvang is dat volgens de Hoge Raad in de praktijk maximaal één maand.[facilylaw]
Het antwoord van Qwen
Opzegtermijn in een kinderopvangovereenkomst met een consument: juridisch kader
Kwalificatie en wettelijk uitgangspunt
Een overeenkomst tot kinderopvang wordt gekwalificeerd als een overeenkomst van opdracht in de zin van art. 7:400 BW, waarbij de ouder optreedt als opdrachtgever (consument) en de kinderopvangorganisatie als opdrachtnemer
www.praktizijn.nl
www.degeschillencommissie.nl
Het wettelijk uitgangspunt is:
| Bepaling | Inhoud |
| Art. 7:408 lid 1 BW | De opdrachtgever kan de overeenkomst te allen tijde opzeggen. |
| Art. 7:408 lid 3 BW | Een consument-opdrachtgever is ter zake van opzegging geen schadevergoeding verschuldigd. |
| Art. 7:413 lid 2 BW | Van art. 7:408 lid 1 BW kan niet worden afgeweken ten nadele van de consument-opdrachtgever (semi-dwingend recht). |
Deze wettelijke regeling riep vóór het arrest van de Hoge Raad van 10 februari 2023 de vraag op of een contractuele opzegtermijn – die de onmiddellijke opzeggingsbevoegdheid beperkt – in strijd zou zijn met art. 7:408 lid 1 jo. 7:413 lid 2 BW.
Het arrest van de Hoge Raad van 10 februari 2023
In zijn prejudiciële beslissing (ECLI:NL:HR:2023:198) heeft de Hoge Raad de volgende rechtsregels geformuleerd
www.inview.nl
www.banning.nl
Hoofdregel: opzegtermijn is in beginsel mogelijk
De Hoge Raad oordeelt dat art. 7:408 BW en art. 7:413 BW niet eraan in de weg staan dat een opdrachtnemer met een consument-opdrachtgever een opzegtermijn overeenkomt, mits deze termijn niet langer is dan één maand
www.praktizijn.nl
hafkamp.nl
De redenering van de Hoge Raad rust op twee grondslagen:
- Parlementaire geschiedenis: Uit de parlementaire geschiedenis van art. 7:408 BW (en de verbinding met art. 7:413 lid 3 BW) volgt dat een overeengekomen opzegtermijn niet zonder meer als een verboden afwijking ten nadele van de consument hoeft te worden beschouwd.
- Analogie met art. 6:236 en 6:237 BW: De Hoge Raad wijst op de zwarte en grijze lijst van art. 6:236 sub j BW en art. 6:237 sub k en o BW. Uit deze bepalingen volgt dat bij een overeenkomst tot het geregeld doen van verrichtingen (waar kinderopvang onder valt) een opzegtermijn van maximaal één maand niet wordt aangemerkt als onredelijk bezwarend of wordt vermoed niet onredelijk bezwarend te zijn.
Drie cumulatieve vereisten voor geldigheid
Uit het arrest en de hierop gebaseerde rechtspraak van de Geschillencommissie Kinderopvang volgen drie cumulatieve vereisten
www.boink.info
www.degeschillencommissie.nl
| Vereiste | Toelichting |
| 1. Maximumduur: één maand | Kinderopvangorganisaties mogen geen eigen voorwaarden toepassen waarin een opzegtermijn van meer dan één maand geldt. Dit is in strijd met het Nederlands recht
www.boink.info |
| 2. Geen vaste opzegdag | Een beding waarin wordt voorgeschreven tegen welke dag moet worden opgezegd (zoals “per de eerste van de maand”), is niet toegestaan. Een dergelijk beding leidt er immers toe dat de feitelijke opzegtermijn de één maand overschrijdt
hafkamp.nl hafkamp.nl |
| 3. Wederkerigheid | De opzegtermijn moet wederkerig zijn en opzegging moet mogelijk zijn op elke dag van de maand. |
Gevolgen van een te lange opzegtermijn
Een beding in algemene voorwaarden ten nadele van de consument-opdrachtgever dat afwijkt van art. 7:408 en 7:411 BW wordt als onredelijk bezwarend aangemerkt in de zin van art. 6:233 BW en daarmee als oneerlijk in de zin van Richtlijn 93/13/EEG
hafkamp.nl
De rechter moet, zo nodig ambtshalve, zo’n beding buiten toepassing laten en mag de overeenkomst niet aanvullen met een ander beding
hafkamp.nl
Dit is een essentieel praktijkpunt: is de contractuele opzegtermijn te lang (bijvoorbeeld twee maanden), dan wordt de gehele opzegtermijnsclausule buiten toepassing gelaten, met als gevolg dat de consument de overeenkomst per direct kan opzeggen zonder enige termijn – een resultaat dat voor de ondernemer nadeliger uitpakt dan hantering van de maximaal toegestane termijn van één maand.
Vergoeding gedurende de opzegtermijn
Bij een overeenkomst tot kinderopvang staan art. 7:408 BW, art. 7:411 BW en art. 7:413 BW in beginsel niet eraan in de weg dat partijen een vergoeding overeenkomen voor het geval de overeenkomst door een consument-opdrachtgever wordt opgezegd, mits deze vergoeding niet meer bedraagt dan het overeengekomen loon over de opzegtermijn
www.vbk.nl
Gedurende de periode waarover loon wordt betaald, behoudt de opdrachtgever het recht op kinderopvang.
Bijzondere situatie: annulering vóór aanvangsdatum
Een annulering binnen één maand voor de aanvangsdatum wordt aangemerkt als een opzegging op de aanvangsdatum. In geval van een annulering ten minste één maand voor de aanvangsdatum is de consument-opdrachtgever op grond van art. 7:406 lid 1 BW slechts gehouden aan de opdrachtnemer de onkosten te vergoeden die reeds voorafgaand aan de aanvangsdatum door de opdrachtnemer zijn gemaakt en die zijn verbonden aan de uitvoering van de opdracht
www.inview.nl
Toepasselijkheid van het herroepingsrecht
De bovenstaande regels gelden uitsluitend voor overeenkomsten die niet op afstand of buiten de verkoopruimte zijn gesloten. Voor overeenkomsten die op afstand (per telefoon of via internet) of buiten een verkoopruimte worden gesloten, kan een consument de overeenkomst altijd binnen 14 dagen ongedaan maken zonder enige vorm van schadevergoeding (art. 6:230o BW).
Samenvattend juridisch kader
| Aspect | Regel | Grondslag |
| Kwalificatie | Overeenkomst van opdracht | Art. 7:400 BW |
| Opzegbevoegdheid | Te allen tijde mogelijk | Art. 7:408 lid 1 BW |
| Opzegtermijn | Toelaatbaar, mits niet langer dan één maand | HR 10 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:198 |
| Vaste opzegdag | In beginsel niet toegestaan | HR 10 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:198 |
| Toetsing oneerlijkheid | Art. 6:233 BW jo. Richtlijn 93/13/EEG | Art. 6:233 BW |
| Gevolg nietigheid | Ambtshalve buiten toepassing, geen rechterlijke aanvulling | HR 10 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:198 |
Conclusie voor de rechtspraktijk
Het overeenkomen van een opzegtermijn in een kinderopvangovereenkomst met een consument is in beginsel mogelijk, maar is gebonden aan strikte grenzen. De grondslag is de combinatie van contractsvrijheid (art. 6:217 BW) en de specifieke regeling voor de overeenkomst van opdracht (art. 7:408 BW), zoals uitgelegd door HR 10 februari 2023 (ECLI:NL:HR:2023:198).
De jurist die een kinderopvangovereenkomst beoordeelt, dient het volgende te toetsen:
- Duur opzegtermijn: Is deze niet langer dan één maand? Een langere termijn is alleen onder bijzondere omstandigheden geldig, waarvoor de ondernemer de stelplicht en bewijslast draagt.
- Vaste opzegdag: Is er tevens een beding opgenomen dat opzegging slechts per een bepaalde dag (bijvoorbeeld de eerste van de maand) toestaat? Zo ja, dan is dit beding in beginsel onredelijk bezwarend en vernietigbaar op grond van art. 6:233 aanhef en onder a BW.
- Opzeg- of annuleringsvergoeding: Deze mag niet meer bedragen dan het loon over de opzegtermijn (maximaal één maand). De consument behoudt gedurende de opzegtermijn het recht op opvang. Bij annulering meer dan één maand voor de aanvangsdatum is in beginsel geen vergoeding verschuldigd.
Een te ruim beding wordt ambtshalve buiten toepassing gelaten zonder rechterlijke aanvulling, hetgeen leidt tot directe opzeggingsbevoegdheid voor de consument – een uitkomst die voor de ondernemer aanzienlijk nadeliger is dan hantering van de maximaal toegestane termijn van één maand.
De Praktizijn test nu ook Perplexity en Qwen
Zoals bekend, test de Praktizijn al sinds september 2023 AI-systemen op de kwaliteit van de beantwoording van telkens 10 dezelfde zoekvragen. We stellen deze vragen aan ChatGPT 4o, ChatGPT 4.1 mini, Claude, Gemini, DeepSeek en sinds kort ook aan Qwen en Perplexity. Hierbij gaan we Lees meer
Advertentie
