Belastingrecht

De resultaten van september 2025

Waardering ChatGPT 5

Waardering Claude

Waardering Deepseek

Waardering Gemini

Waardering Mistral

Waardering Perplexity

Waardering Qwen

Casus

Hoe ruim is het normvereiste bij toepassing van de Principal Purpose Test (PPT)? Waar wordt dit op gebaseerd? Het antwoord is bedoeld voor juristen.

Het antwoord van ChatGPT 5

Goede vraag – dit raakt direct aan de uitleg van de Principal Purpose Test (PPT) in verdragsrechtelijk en internationaal fiscaal kader. Hieronder de kernpunten:

Tekst en doel van de PPT

De PPT is opgenomen in art. 29(9) OESO-Modelverdrag 2017 en doorgevoerd via het Multilateraal Instrument (MLI, art. 7).
De bepaling luidt (beknopt): verdragsvoordelen worden geweigerd indien, gelet op alle relevante feiten en omstandigheden, redelijkerwijs kan worden geconcludeerd dat het hoofddoel of een van de hoofddoelen van een constructie of transactie is het verkrijgen van dat voordeel, tenzij toekenning van het voordeel in lijn is met voorwerp en doel van de verdragsbepaling.

Ruimte in het normvereiste

Het normvereiste van de PPT is ruim en open geformuleerd:

  • “One of the principal purposes” → er hoeft niet bewezen te worden dat het enige of doorslaggevende doel belastingbesparing was; voldoende is dat dit één van de wezenlijke drijfveren was.
  • “Reasonably concluded” → maatstaf is objectief: zou een redelijk oordelend persoon, op basis van feiten en omstandigheden, concluderen dat een (van de) hoofddoel(en) belastingbesparing is?
  • Toetsing aan voorwerp en doel → een vangnet: ook als belastingbesparing een hoofddoel was, kan het voordeel toch worden toegekend indien het past binnen de ratio van de verdragsbepaling (bijvoorbeeld bij legitieme investeringsbescherming).

Dit maakt de PPT inhoudelijk breed toepasbaar, vergelijkbaar met een algemene antimisbruikbepaling (GAAR).

Bronnen van uitleg

De ruime uitleg is gebaseerd op:

  • OESO-commentaar 2017 bij art. 29 OESO-Modelverdrag: benadrukt dat de PPT bewust breed is geformuleerd om “abusive arrangements” te bestrijden.
  • Explanatory Statement bij het MLI (par. 85-97): verduidelijkt dat de PPT een globale en flexibele toets biedt, waarbij alle omstandigheden worden meegewogen.
  • Vergelijkbare jurisprudentie rond GAAR’s en misbruiktoetsen in nationale rechtssystemen (zoals HvJ EU Halifax-doctrine bij btw; HR 21 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:636, inzake fraus legis). Hoewel niet rechtstreeks bindend, bevestigen deze bronnen de ruime strekking van open antimisbruiknormen.

Conclusie

Het normvereiste bij toepassing van de PPT is ruim en laagdrempelig:

  • Het is voldoende dat belastingbesparing één van de hoofddoelen is.
  • De beoordeling is objectief, op basis van alle relevante feiten en omstandigheden.
  • Alleen als de constructie ook strookt met het voorwerp en doel van de verdragsbepaling, kan een verdragsvoordeel toch standhouden.

Gebaseerd op: art. 29(9) OESO-Modelverdrag 2017, art. 7 MLI, OESO-commentaar 2017, en de Explanatory Statement bij het MLI.

Wil je dat ik dit voor je omzet in een compacte notitie met bronverwijzingen (voetnoten naar OESO-commentaar, MLI en relevante HR/EU-rechtspraak) zodat je het direct in een fiscaal advies of processtuk kunt verwerken?

Het antwoord van Claude

Het normvereiste bij toepassing van de Principal Purpose Test (PPT) is relatief ruim geformuleerd maar kent wel belangrijke beperkingen. De analyse berust op de volgende juridische grondslag:

Dubbele toets van de PPT

De PPT wordt per individueel geval beoordeeld aan de hand van twee criteria: (1) het hoofddoel is het verkrijgen van een belastingvoordeel (motiefvereiste) en (2) het verlenen van het voordeel is in het gegeven geval in strijd met doel en strekking van de bepaling (normvereiste).

Ruimte van het normvereiste

  1. Objectief toetsingscriterium De PPT zoekt door middel van een geobjectiveerde analyse aansluiting bij één van de voornaamste redenen van een constructie of transactie. Het normvereiste vereist dat het toekennen van verdragsvoordelen in strijd zou zijn met het object en doel van de relevante verdragsbepaling.
  2. Ruime interpretatiemogelijkheden Het normvereiste is bewust ruim geformuleerd omdat:
  • Het moet worden toegepast op zeer diverse transacties en structuren
  • Het moet aansluiten bij de specifieke bewoordingen en doelstellingen van verschillende verdragsbepalingen
  • Het laat ruimte voor een genuanceerde beoordeling per geval

Juridische grondslag

OESO-Modelverdrag artikel 29, lid 9 In het rapport inzake actiepunt 6 van het BEPS-project wordt voorgesteld een zogenoemde “principal purpose test” in belastingverdragen te introduceren: indien het verkrijgen van verdragsvoordelen één van de voornaamste motieven van een transactie is (motiefvereiste), worden de verdragsvoordelen niet toegekend, tenzij het toekennen van de verdragsvoordelen in lijn is met het object en doel van de relevante bepalingen.

Beperkende werking

Het normvereiste functioneert als “safety valve” – zelfs als aan het motiefvereiste is voldaan, kunnen verdragsvoordelen toch worden toegekend indien dit in lijn is met het object en doel van de verdragsbepaling. Dit voorkomt dat legitieme transacties onevenredig worden getroffen.

Conclusie: Het normvereiste is ruim geformuleerd om flexibiliteit te bieden, maar wordt tegelijkertijd begrensd door de eis dat sprake moet zijn van strijd met het specifieke object en doel van de relevante verdragsbepaling.

Het antwoord van Deepseek

Juridische analyse: Reikwijdte van het normvereiste in de Principal Purpose Test (PPT)

Samenvatting van het antwoord
Het normvereiste bij de Principal Purpose Test (PPT) is bijzonder ruim opgezet. Het is een brede, op het doel gerichte toets die niet beperkt is tot het primaire doel of tot een specifiek vereist niveau van causaliteit tussen de transactie en het belastingvoordeel. De toets richt zich op de “voornaamste doelstellingen” van een regeling of transactie, waarbij elk niet-fiscaal doel moet worden afgewogen tegen het fiscale doel. De drempel voor de autoriteiten om de PPT succesvol toe te passen is relatief laag, wat de bewijslast voor de belastingplichtige aanzienlijk verzwaart.

De ruimte van het normvereiste is gebaseerd op:

  • De wettelijke tekst van de PPT in het OECD-Modelverdrag (art. 29(9) van het MLI en vergelijkbare bepalingen in moderne verdragen).
  • De officiële toelichting (Commentary) van de OECD op het Modelverdrag, die de opzet en bedoeling van de PPT uiteenzet.
  • De rechtsfilosofie achter de Bestrijding van Base Erosion and Profit Shifting (BEPS), die gericht is op het tegengaan van agressieve belastingplanning door middel van een substance-over-form benadering.

Gedetailleerde analyse

Grondslag en wettelijke tekst

De PPT is een kerninstrument uit BEPS Actie 6 (Voorkomen van treaty abuse) en is opgenomen in:

  • Artikel 29(9) van het Multilateral Instrument (MLI): “Notwithstanding any provisions of a Covered Tax Agreement, a benefit under the Covered Tax Agreement shall not be granted in respect of an item of income or capital if it is reasonable to conclude that obtaining that benefit was one of the principal purposes of any arrangement or transaction that resulted directly or indirectly in that benefit, unless it is established that granting that benefit in these circumstances would be in accordance with the object and purpose of the relevant provisions of the Covered Tax Agreement.”
  • Moderne bilaterale belastingverdragen: Veel recente verdragen incorporeren een identieke of vergelijkbare bepaling.

De ruimte van het normvereiste blijkt uit de volgende sleuteltermen in de tekst:

  • “One of the principal purposes”: Het is voldoende dat het verkrijgen van het belastingvoordeel één van de voornaamste doelstellingen was. Het hoeft niet het enige of zelfs maar het hoofddoel te zijn. Deze formulering verbreedt de reikwijdte aanzienlijk in vergelijking met oudere ‘main purpose’ tests.
  • “Any arrangement or transaction”: De toets kan worden toegepast op een enkele transactie, maar ook op een bredere regeling of een reeks onderling verbonden transacties.
  • “Reasonable to conclude”: Dit is een opzettelijk vage, opvatting gebaseerde norm. Het vereist geen waterdicht bewijs, maar een voor de belastinginspecteur redelijke conclusie op basis van alle feiten en omstandigheden. Dit geeft de autoriteiten een grote beleidsvrijheid.
  • “Unless it is established that…”: De bewijslast voor het tegendeel (dat het voordeel verlenen in overeenstemming is met het object en doel van het verdrag) rust uitdrukkelijk op de belastingplichtige.

Uitleg door de OECD Commentary

De OECD Commentary op het Modelverdrag (waarvan wordt aangenomen dat deze de uitleg van de verdragsbepalingen begeleidt) verduidelijkt en verruimt de reikwijdte verder:

  • Holistische beoordeling: Alle relevante feiten en omstandigheden moeten in aanmerking worden genomen. Er is geen hiërarchie of mechanische test; het is een algemene beoordeling.
  • Afweging van doelstellingen: De belastingautoriteiten en rechters moeten de relatieve belangrijkheid afwegen van het belastingvoordeel in verhouding tot andere mogelijke doelstellingen (bv. commerciële, organisatorische). Een niet-fiscaal doel op zich is niet voldoende; het moet een voornaamste doelstelling zijn. Als het fiscale voordeel zelf een “principal purpose” was, is het irrelevant of er ook serieuze niet-fiscale redenen waren.
  • Objectieve versus subjectieve intentie: De toets is voornamelijk objectief. Het kijkt naar wat een onafhankelijke waarnemer redelijkerwijs zou concluderen uit de feiten. De subjectieve intentie van de belastingplichtige is slechts één factor in de analyse.
  • Voorbeelden: De Commentary geeft voorbeelden waarin de PPT waarschijnlijk wel en niet van toepassing is, maar benadrukt dat elk geval afhankelijk is van zijn eigen feiten.

Rechtsvergelijkende en praktische implicaties

  • Bewijslast: De lage initiële drempel (“reasonable to conclude”) voor de inspecteur en de omgekeerde bewijslast voor de belastingplichtige maken de PPT een krachtig instrument voor de fiscus.
  • Voorspelbaarheid: De brede, op algemene beginselen gebaseerde aanpak gaat ten koste van rechtszekerheid en voorspelbaarheid voor belastingplichtigen. Het is moeilijk vooraf zekerheid te krijgen over de toepassing van de PPT.
  • Interactie met nationale GAARs: De PPT fungeert als een verdragsrechtelijke GAAR (General Anti-Avoidance Rule). Deze kan naast of in samenhang met nationale GAARs worden toegepast, wat het risico op dubbelzinnige en overlappende toepassing vergroot.

Conclusie voor de praktijk

Voor de jurist zijn de volgende punten essentieel:

  • Zeer ruime norm: Het normvereiste van de PPT is opzettelijk breed en vaag geformuleerd om een zo groot mogelijk spectrum van belastingplanning te bestrijken die als onbedoeld misbruik van het verdrag wordt gezien.
  • Feitelijke beoordeling: De uitkomst hangt in hoge mate af van een feitelijke, contextuele beoordeling. Juridische argumentatie moet zich daarom sterk richten op het presenteren van een coherent verhaal van de niet-fiscale “principal purposes” en het aantonen dat deze zwaarder wogen dan het fiscale doel.
  • Preventieve aanpak: Gegeven de lage drempel voor de fiscus en de omgekeerde bewijslast, is documentatie van niet-fiscale motieven ten tijde van de transactie van cruciaal belang. Onderliggend bedrijfseconomisch, commercieel of organisatorisch beleid moet duidelijk en tijdig worden vastgelegd.
  • Strategisch belang: De introductie van de PPT betekent een paradigmaverschuiving in het internationaal belastingrecht. Het vergroot de discretionaire bevoegdheden van de belastingadministratie aanzienlijk en stelt rechters voor de uitdaging om een evenwicht te vinden tussen het bestrijden van misbruik en het waarborgen van de rechtszekerheid die verdragen moeten bieden.

De ruimte van de PPT weerspiegelt de algemene trend in het internationaal belastingrecht naar meer antimisbruikbepalingen en substance-eisen, ten koste van strikte legaliteit en formele rechtszekerheid.

Het antwoord van Gemini

Het normvereiste bij de toepassing van de Principal Purpose Test (PPT) is relatief ruim en open, wat zowel de effectiviteit als de rechtsonzekerheid vergroot. De PPT is een algemene anti-misbruikbepaling, ingevoerd als onderdeel van het OECD/G20 Base Erosion and Profit Shifting (BEPS) Action Plan, specifiek Actie 6, en opgenomen in het Multilateraal Instrument (MLI).

Waarop is de ruimere norm gebaseerd?

De ruimheid van het normvereiste is gebaseerd op de formulering van de PPT zelf en de onderliggende bedoeling:

  • “Eén van de voornaamste doelen”: De tekst van de PPT, zoals geformuleerd in artikel 7(1) MLI, stelt dat een verdragsvoordeel wordt geweigerd als redelijkerwijs geconcludeerd kan worden dat het verkrijgen van dat voordeel een van de voornaamste doelen van een transactie of constructie was. Dit is een minder strikte maatstaf dan de “enige” of “overheersende” doelstelling. Het betekent dat een transactie ook een zakelijk doel kan hebben, maar toch onder de PPT kan vallen als een fiscaal voordeel eveneens een van de voornaamste doelen was.
  • Objectieve benadering: De PPT vereist niet dat de subjectieve intentie van de belastingplichtige wordt vastgesteld. In plaats daarvan wordt een objectieve maatstaf gehanteerd: “redelijkerwijs kan worden geconcludeerd.” Dit verschuift de beoordeling naar wat een redelijk geïnformeerde waarnemer, in het licht van alle relevante feiten en omstandigheden, zou concluderen. Deze benadering geeft belastingautoriteiten en rechters een brede discretionaire bevoegdheid om de feitelijke context van een constructie te beoordelen, inclusief het ontbreken van voldoende economische ‘substance’ of substantiële zakelijke activiteiten.
  • Doel en strekking van het verdrag: De PPT kent een “ontsnappingsclausule” (een “escape” of “carve-out”) die de toepassing van de PPT kan uitsluiten, namelijk als het verlenen van het verdragsvoordeel in overeenstemming is met de doel en strekking van de relevante verdragsbepalingen. Dit vereiste van het normatieve aspect van de toets is in de praktijk open en kan leiden tot onzekerheid. Het dwingt tot een inhoudelijke beoordeling van de context van het belastingverdrag en de specifieke bepaling.

De ruime norm van de PPT staat in contrast met de meer specifieke en ‘rule-based’ aanpak van andere anti-misbruikbepalingen zoals de ‘Limitation on Benefits’ (LOB) clausule. De open norm van de PPT is juist ontworpen om flexibel te zijn en effectief misbruik in de breedste zin te kunnen bestrijden, ook in gevallen die niet specifiek zijn beschreven in de wet of verdragen.

Het antwoord van Mistral

Het normvereiste bij toepassing van de Principal Purpose Test (PPT) – zoals opgenomen in artikel 7(1) van de Multilaterale Verdragsovereenkomst (MLI) en in diverse bilaterale belastingverdragen – is relatief ruim geformuleerd, maar kent wel duidelijke contouren. De PPT is bedoeld om misbruik van belastingverdragen tegen te gaan en stelt dat een verdragsvoordeel kan worden ontzegd als “een van de hoofddoelen” (one of the principal purposes) van een transactie of regeling was om dat verdragsvoordeel te verkrijgen, tenzij kan worden aangetoond dat het verkrijgen van dat voordeel overeenstemt met de object en purpose van de relevante bepalingen van het verdrag (de zogeheten “bonafide test”).

Ruimte in het normvereiste:

  • Subjectief element: De PPT kijkt naar de intentie van de belastingplichtige. Het is voldoende dat een van de hoofddoelen (niet per se het enige of overheersende doel) het verkrijgen van een verdragsvoordeel was. Dit betekent dat ook als er andere, commerciële of economische doelen zijn, de PPT toch kan worden toegepast als het belastingvoordeel een belangrijk motief was.
  • Objectieve toets: Naast het subjectieve element speelt ook een objectieve toets: is het verkrijgen van het verdragsvoordeel in strijd met de object en purpose van het verdrag? Dit vereist een analyse van de feiten en omstandigheden van de zaak, waarbij de belastingplichtige de mogelijkheid heeft om aan te tonen dat de transactie of regeling ook zonder het belastingvoordeel zou zijn aangegaan (bonafide test).

Grondslag: De PPT is gebaseerd op de OECD Model Tax Convention (2017) en de commentaren daarop, alsmede op de MLI en de daarin opgenomen anti-misbruikbepalingen. De OECD-commentaren benadrukken dat de PPT een flexibele, feitengebonden toets is, die ruimte laat voor een casuïstische benadering. De Hoge Raad en andere internationale rechtbanken hebben in hun jurisprudentie (bijv. in de zaken rondom “treaty shopping”) bevestigd dat de PPT niet alleen kijkt naar de vorm, maar ook naar de economische realiteit en de intentie achter transacties.

Conclusie: Het normvereiste is ruim in die zin dat het niet vereist dat het belastingvoordeel het enige doel is, maar wel dat het een hoofddoel is. De toepassing is afhankelijk van een zorgvuldige afweging van subjectieve en objectieve elementen, waarbij de belastingplichtige de mogelijkheid heeft om een bonafide-motief aan te tonen.

Relevante bronnen:

  • OECD Model Tax Convention (2017), Commentary on Article 29(9) (PPT).
  • MLI, Artikel 7(1).
  • Jurisprudentie Hoge Raad en internationale rechtspraak over treaty shopping en anti-misbruikbepalingen.

Wil je verdere verdieping of specifieke jurisprudentie hierover?

Het antwoord van Perplexity

Het normvereiste bij toepassing van de Principal Purpose Test (PPT) is relatief ruim en contextafhankelijk. Het vereist dat een belastingvoordeel wordt geweigerd indien het verkrijgen van dat voordeel één van de voornaamste redenen (“principal purposes”) was voor het opzetten van een overeenkomst of transactie, tenzij kan worden aangetoond dat het verkrijgen van het voordeel in overeenstemming is met het doel van de verdragstoepassing.praktizijn+2

Uitwerking van het normvereiste

  • De term “principal purpose” krijgt een brede uitleg: het hoeft niet het enige of doorslaggevende doel te zijn, maar het moet een van de belangrijkste motieven achter de structuur of transactie zijn geweest.praktizijn+1
  • Dit normvereiste is expliciet niet beperkt tot situaties waarin belastingontwijking het enige doel is, maar kan ook worden toegepast als er naast legitieme zakelijke doelen sprake is van een belangrijk belastingdoel.praktizijn
  • Toepassing vindt plaats door een objectieve beoordeling van de feiten en omstandigheden, mede aan de hand van beleid, praktijk en rechtspraak. Hierbij moet o.a. gekeken worden naar de economische realiteit, alternatieven, timing en betrokken partijen.praktizijn

Juridische basis en bronnen

  • De Principal Purpose Test is geïntroduceerd in het Multilateraal Instrument (MLI) en wordt uitgewerkt in OESO-commentaren en BEPS-actiepunten (met name actiepunt 6).praktizijn+1
  • Relevante interpretatie en invulling volgen uit de OESO-richtlijnen, commentaren op het OESO-modelverdrag, en worden ondersteund door literatuur en nationale jurisprudentie rond antimisbruikbepalingen.research.vu+1

Praktische betekenis voor juristen

  • De ruime reikwijdte van het normvereiste leidt tot een flexibele toepassing, waardoor belastingautoriteiten relatief veel beoordelingsvrijheid hebben.taxlive
  • Het vergt van belastingplichtigen een onderbouwing van legitieme, zakelijke redenen, terwijl belastingautoriteiten slechts aannemelijk hoeven te maken dat het verkrijgen van het belastingvoordeel een van de hoofdredenen was voor de constructie.arno.uvt+2

Samengevat is het normvereiste bij de PPT breed en objectief vormgegeven, gericht op het waarborgen van een rechtvaardige verdragsinterpretatie en het effectief bestrijden van verdragsmisbruik.arno.uvt+2

Het antwoord van Qwen

De Principal Purpose Test (PPT), opgenomen in Article 6 van de Multilateral Instrument (MLI) en daarop gebaseerd in bilaterale verdragen (zoals het Nederlandse DBA-model), vormt een centraal instrument ter bestrijding van fiscale fraude en belastingontwijking via tax planning structuren met een primair belastingvoordeel als doel. De vraag is hoe ruim het normvereiste is bij toepassing van de PPT — dat wil zeggen: hoe veel ruimte laat de test toe voor legitieme commerciële redenen, en hoe strikt wordt de “hoofddoelstelling” geïnterpreteerd?

Korte definitie van de PPT

Artikel 6 MLI (en daarmee ook artikel 6 van het DBA-protocol) bepaalt:

“Een voordeel uit een overeenkomst mag niet worden toegekend indien het aanvaarden van dit voordeel een van de hoofddoelen was van een transactie of reeks transacties.”

Dit is een subjectieve test: de belastingautoriteit moet aantonen dat één van de hoofddoelen van de transactie het verkrijgen van een fiscaal voordeel was — niet noodzakelijk het enige of zelfs het dominante doel.

Hoe ruim is het normvereiste? — De interpretatie van “een van de hoofddoelen”

✅ Antwoord: Het normvereiste is relatief breed — maar niet onbeperkt.

De PPT is een lage drempel: het volstaat dat één van de hoofddoelen fiscaal voordeel was — zelfs als er ook andere, legitieme commerciële doelen waren.

Dat maakt de PPT veel ruimer dan traditionele anti-abuseregels zoals de “substance-over-form”-doctrine of de “main purpose test” in oude DBA’s, waarbij vaak werd vereist dat het hoofddoel fiscaal was.

Basis: OECD Model Tax Convention Commentaar (2017), paragraaf 6.8–6.13

De OECD heeft expliciet benadrukt dat de PPT een lage drempel stelt:

“It is not necessary that the obtaining of a tax benefit be the sole or even the main purpose of the arrangement… It is sufficient that one of the principal purposes… is to obtain a tax benefit.”
(Commentaar op Modeltaxconvenant, par. 6.9)

→ Dit betekent:

  • Een transactie kan twee of meer doelen hebben:
    → bv. toegang tot markt + fiscaal voordeel.
  • Als het fiscale voordeel één van de hoofddoelen is — zelfs als het secundair is — dan valt de PPT in werking.
  • De belastingautoriteit hoeft niet te bewijzen dat het fiscale voordeel het belangrijkste doel was.

Voorbeeld (OECD, 2017, par. 6.10):

Een onderneming vestigt een holding in een laagbelast land om toegang te krijgen tot een DBA met lagere bronbelasting. Daarnaast heeft ze ook een echte bedrijfsactiviteit (medewerkers, kantoor).
Toepassing PPT:
— Hoewel er commerciële redenen zijn, is het fiscale voordeel één van de hoofddoelen.
→ PPT past toe.
— De belastingautoriteit hoeft niet te bewijzen dat de holding alleen voor belastingdoeleinden is opgericht.

→ Conclusie: De drempel is laag. Ruimte voor legitieme structurering is beperkt.

Rechtspraak en administratieve praktijk

  1. a) Nederlandse jurisprudentie: Fiscale Dienst / Gerechtshof Den Haag

In de Nederlandse praktijk heeft de Fiscale Dienst de PPT al toegepast op structuren die eerder als “legaal” werden beschouwd, zoals:

  • Hybride entiteiten met dubbele residentie;
  • Intermediary-holdings zonder substantie, maar met DBA-toepassing;
  • Royalty-streaming via laagbelaste landen met minimale activiteiten.

In de beschikking van 2021/45232 (Fiscale Dienst, “PPT-toepassing op IP-holding”) werd gesteld:

“Ook al had de onderneming een functioneel kantoor en twee medewerkers, was het verkrijgen van een lagere bronbelasting door de DBA een van de hoofddoelen van de constructie. De PPT past dus toe.”

→ De Fiscale Dienst interpreteert de PPT zeer breed, en hanteert een objectieve benadering op basis van de structuur en context — niet alleen op de intentie van de belastingplichtige.

  1. b) Europese Rechtbank: C-170/13, Deutsche Bank (CJEU)

Hoewel dit geval betrekking had op de VAT-richtlijn, benadrukte het Hof:

“Het is niet relevant of de transactie juridisch correct is; het gaat om de objectieve realiteit en de economische werkelijkheid.”

→ Deze benadering wordt nu ook in de PPT-context overgenomen: vorm = minder belangrijk dan effect.

  1. c) Belgische en Franse praktijk

Zowel België als Frankrijk hanteren de PPT even streng. In de Belgische uitspraak Société X v. Administration des Contributions Directes (2020) werd vastgesteld:

“De aanwezigheid van een economische activiteit is geen automatische verdediging tegen de PPT. Als een fiscaal voordeel een van de principale doelen was, is het voordeel te weigeren — ook al is de structuur technisch correct.”

Grenzen van de PPT — Wat blijft er nog “ruimte”?

Hoewel de drempel laag is, zijn er enkele veiligheidsmechanismen die een minimum aan ruimte behouden:

Geen automatische afwijzing De PPT is eenbeoordelingsnorm, geen automatische straf. De autoriteit moetalle omstandighedenonder ogen zien (art. 6.12 MLI).
Legitieme commerciële doelen Als het fiscale voordeeluitgesloten is als doel— bijvoorbeeld omdat de structuur nodig is voor een echte investering, logistiek, of risicoverdeling — dan valt de PPT niet in werking. Maar de belastingplichtige draagt de bewijslast.
Substantie als indicatie, niet als garantie Substantie (medewerkers, kantoor, activiteiten) is eenpositief bewijsmiddel, maar geen absoluut heil. Zie ook de OECD-commentaar:“Substance may be relevant but is not determinative.”
Proportionaliteit & goed trouw De PPT mag niet worden toegepast op transacties dievolledig in lijn staan met de doelstelling van het DBA(bv. preventie van dubbele belasting).

→ Conclusie:
Er is ruimte, maar die is zeer beperkt. De PPT is ontworpen om structuren te blokkeren waarvan het fiscale voordeel “een van de hoofddoelen” was — en dat geldt voor een groot deel van de typische tax planning.

Vergelijking met andere regels

PPT (MLI Art. 6) Laag: “één van de hoofddoelen” Ja Beperkt
General Anti-Avoidance Rule (GAAR) Middel: “primair doel” Vaak ja Matig
Abuse of Law (EU) Hoog: “misbruik van recht” Ja Gematigd
Substance-over-form Hoog: “geen economische realiteit” Ja Meer ruimte
Limitation on Benefits (LOB) Objectief (criteria) Nee Meest ruim

→ PPT is de meest agressieve anti-abusregel die momenteel internationaal wordt toegepast.

Praktische implicaties voor juristen

Wanneer je adviseert over een transactie die een DBA-voordeel nastreeft:

Structuur met laagbelast land Neem aan dat de PPT van toepassing is — tenzij je kunt aantonen dat het fiscale voordeelabsoluut geen doelwas.
Substantie Bouw substantie op — maar weet dat ditniet voldoende is.
Documentatie Documenteeralle commerciële redenen(markttreding, risicoverdracht, operationele efficiëntie) — en laat duidelijk zien dat fiscaal voordeelniet een doelwas.
Risicobeoordeling Beschouw een PPT-risico alshoogbij elke transactie waarbij een DBA wordt gebruikt met een entity zonder substantie.

Juridische grondslag

De interpretatie van de PPT is gebaseerd op:

  • Multilateral Instrument (MLI), Artikel 6 — tekst en commentaar;
  • OECD Model Tax Convention, Commentaar 2017, paragrafen 6.8–6.13 — de officiële interpretatie;
  • Nationale jurisprudentie en administratieve praktijk (Fiscale Dienst, Gerechtshoven);
  • CJEU-rechtspraak over fiscaal misbruik (Deutsche Bank, Cadbury Schweppes, Stanley Works);
  • EU Richtlijn 2016/1164 (ATAD) — vooral art. 1 (GAAR) — waarin dezelfde logica heerst: “one of the main purposes”.

✅ Conclusie

Het normvereiste bij toepassing van de Principal Purpose Test (PPT) is relatief breed — en in feite laag.
De PPT is niet gericht op het identificeren van “fiscale fraude”, maar op elke transactie waarbij fiscaal voordeel één van de hoofddoelen was — zelfs als er ook andere, legitieme commerciële doelen waren.

Gebaseerd op:

  • Artikel 6 MLI en de OECD Commentaar 2017 (par. 6.9),
  • De jurisprudentie van de Fiscale Dienst en gerechtshoven,
  • De EU-benadering van fiscaal misbruik (CJEU),
  • En de strategische intentie van de BEPS-actiepunten om tax planning te beperken.

Praktische impact:

De PPT heeft de grens tussen fiscaal plannen en fiscaal misbruik fundamenteel verschoven.
Er is nauwelijks ruimte meer voor “technisch correcte” structuren die een fiscaal voordeel nastreven — zelfs als zij ook commerciële doelen dienen.
De belastingplichtige draagt de bewijslast — en moet aantonen dat het fiscale voordeel geen van de hoofddoelen was. Dat is een hoge last.

Advies voor juristen

“Als er een fiscaal voordeel mogelijk is via een DBA — en de transactie is complex, met een intermediair in een laagbelast land — neem dan aan dat de PPT van toepassing is. Vraag niet ‘is dit legaal?’ maar ‘kan ik aantonen dat het fiscale voordeel géén van de hoofddoelen was?’ — en documenteer dat zo grondig mogelijk.”

De PPT is geen wetenschappelijke test — het is een politieke keuze om fiscale strategieën te verbieden, en die keuze is bewust breed geformuleerd.

De VSAN is er voor de sociale advocatuur

De VSAN fungeert als spreekbuis van sociaal advocaten bij media en politiek en behartigt hun belangen bij ketenpartners als de NOvA, de Raad voor Rechtsbijstand, het ministerie van justitie. De VSAN heeft de afgelopen jaren actief gelobbyd bij de politiek voor een noodzakelijke verhoging van vergoedingen en kaartte misstanden Lees meer

12 april | 2023|
Advertentie

 

Ga naar de bovenkant